برای بررسی اثرهای سرما و گرمای گسیخته و پیوسته برسرعت شکفتن جوانه های مو (رقم 'سلطانین') آزمایش هایی در قالب طرح به طور کامل تصادفی با سه تیمار و سه تکرار در سال 1380 در قطعه مو کاری ایستگاه خلعت پوشان وابسته به دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز به اجرا در آمد. برای این منظور شاخه های مو دو بار در تاریخ های 1/8/80 و 8 /11/80 برداشت شدند. در تیمار شاهد برای تامین نیاز سرمایی جوانه ها، قلمه ها سرمادهی پیوسته در دمای 4 درجه سانتیگراد به مدت 9 شبانه روز (200 ساعت) داده شدند و در دو تیمار دیگر، پس از کامل شدن 1.3 و 2.3 نیاز سرمایی جوانه ها در دمای 4 درجه سانتیگراد برای گسیختن سرمادهی پیوسته، قلمه ها در دمای 20 و 25 درجه سانتیگراد به مدت 1, 2 و 7 روز قرار داده شده و دوباره تا کامل شدن 9 روز نیاز سرمایی جوانه ها، در دمای 4 درجه سانتیگراد قرار داده شدند. نتایج نشان داد که تیمار سرمادهی گسیخته همراه با دمای 25 درجه سانتیگراد به مدت 7 روز بهتر از تیمار سرمادهی پیوسته در 4 درجه سانتیگراد به مدت 9 روز در شکستن خفتگی جوانه های مو موثر است. همچنین سرمادهی گسیخته همراه با دمای 20  درجه سانتیگراد به مدت 1 یا 2 روز پس از کامل شدن 2.3 (6 روز) نیاز سرمایی جوانه ها در مقایسه با تیمار شاهد (9 روز سرمادهی مداوم) موجب کاهش درصد شکفتن و سرعت شکفتن شد. ولی، تیمار سرمادهی گسیخته همراه با دمای 20 درجه سانتیگراد به مدت 1 یا 2 روز پس از کامل شدن 1.3 (3 روز) نیاز سرمایی جوانه ها، از نظر درصد شکفتن و سرعت شکفتن مشابه با تیمار سرما ده پیوسته بود. همچنین نتایج نشان داد که اثر دمای بالا در دوره سرمادهی روی سرعت شکفتن جوانه های مو به مرحله خفتگی جوانه ها وابسته است. به طوری که در قلمه های برداشت شده در تاریخ 8/11/80 ، که جوانه ها مرحله بیداری از خفتگی را سپری کرده اند، دمای بالا (20 درجه سانتیگراد) به مدت 1 روز در طی دوره سرمادهی گسیخته 9 روزه روی سرعت شکفتن تاثیری نداشت. در آزمایشی دیگر برای بررسی تاثیر دمای پایین بر نیاز گرمایی جوانه ها برای شکفتن، قلمه ها در تاریخ 23/11/80 برداشت شدند. نتایج به دست آمده از تجزیه داده ها نشان داد که گسیخته بودن گرما دهی با دمای 4 درجه سانتیگراد هیچ تاثیری در میزان گرمای لازم برای مدت زمان شکفتن50% جوانه ها در مقایسه با تیمار گرمادهی پیوسته ندارد و گرمای اندوخته شده برای شکفتن جوانه ها ازحالت تجمعی برخوردار است.

تعیین نیاز سرمایی رقم های موجود جهت تولید رقم های با نیاز سرمایی کم با استفاده از برنامه های به نژادی به دلیل پدیده گرم شدن جهانی کره زمین و تمایل به پرورش درختان میوه معتدله در مناطق گرم، امری ضروری است. در این مطالعه مقدار نیاز سرمایی رقم های عسگری، رطبی، یاقوتی، ریش بابا و منقا مورد بررسی قرار گرفتند. قلمه های یکنواخت از رقم های یاد شده در پاییز هنگام ریزش برگ ها جمع آوری شد و سپس در یخچال و در دمای 2 درجه سلسیوس قرار گرفتند. قلمه ها به مدت زمان های صفر (شاهد بدون تیمار سرمایی)، 100، 200، 300، 400 و 500 ساعت در معرض سرمادهی قرار گرفتند. سپس قلمه ها از یخچال خارج و در دمای اتاق، شرایط نوری مداوم و در آب مقطر قرار گرفتند. تعداد جوانه های شکفته شده، مدت زمان تا شکفتن اولین جوانه و همچنین شکفتن آخرین جوانه یادداشت شدند. کمترین میزان شکفتن جوانه (25 درصد) را ارقام عسگری و رطبی در تیمار شاهد (بدون تیمار سرمایی) داشتند و بالاترین میزان شکفتن جوانه در رقم های عسگری، رطبی و یاقوتی به ترتیب در تیمار 500 ساعت سرمادهی (100 درصد)، 400 و500 ساعت سرمادهی (100 درصد) و 400، 500 ساعت سرمادهی مشاهده شد (100 درصد). بین تیمار های 200، 300 و 500 ساعت سرمادهی در رقم منقا تفاوت معنی داری وجود نداشت و همگی 100 درصد شکفتن جوانه را نشان دادند.بالاترین میزان شکفتن جوانه در رقم ریش بابا درتیمار 400 و500 ساعت سرمادهی بود. کمترین مدت زمان جهت شکفتن نیمی از جوانه ها در رقم عسگری در تیمار 400 ساعت سرمادهی (23 روز)، رقم رطبی 500 ساعت (23 روز)، یاقوتی 400 ساعت سرمادهی (13 روز)، رقم ریش بابا در تیمار 400 ساعت سرمادهی (18 روز) و در رقم منقا در تیمار 200 ساعت سرمادهی (16 روز) بود. بنابراین نیاز سرمایی رقم های منقا200 ساعت، رقم رطبی 300 ساعت، عسگری 300 ساعت، ریش بابا و یاقوتی 400 ساعت سرمادهی گزارش می شود.

گرم شدن زمین اثرات زیادی بر کشاورزی و تولید غذا می گذارد. ناکافی بودن دریافت سرمای زمستان در درختان میوه بویژه پسته مشکل عمده ای است که در بسیاری از نواحی دارای زمستان نسبتا ملایم مشاهده می شود. در همین راستا به منظور بررسی اثر دورمکس و روغن ولک بر تکمیل نیاز سرمایی، پژوهشی روی درختان پسته رقم اکبری در سایت الگویی و ترویجی مزرعه شرکت ایزد یاران در شهرستان سیرجان انجام شد. تیمارهای مورد استفاده شامل محلول پاشی، آب (شاهد)، روغن ولک 4 درصد، دورمکس 3، 4 و 5 درصد در تاریخ 18/11/96، دورمکس 3، 4 و 5 درصد در تاریخ 29/11/96 و دورمکس 3، 4 و 5 درصد در تاریخ های 18/11/96 و 29/11/96 بودند. زمان باز شدن جوانه ها، فعالیت کاتالاز، پراکسیداز و سوپراکسید دیسموتاز در جوانه ها، طول شاخه، وزن 100 دانه، درصد میوه های پر، پوک، خندان و ناخندان بررسی شدند. نتایج نشان داد که تیمار دورمکس 4 درصد و پس از آن تیمار 3 درصد در زمان اول بهترین تیمارها و تیمار شاهد و دورمکس 5 درصد در تاریخ دوم و روغن ولک بدترین تیمارها از لحاظ زمان باز شدن جوانه های زایشی بودند. طبق نتایج حاصله بعد از 10روز بیشترین میزان فعالیت آنزیم کاتالاز مربوط به تیمار شاهد و کمترین میزان فعالیت مربوط به تیمارهای دورمکس 4 درصد و 5 درصد محلول پاشی شده در تاریخ 18 بهمن ماه بود. داده های مربوط به دو آنزیم پراکسیداز و سوپراکسید دیسموتاز و وزن 100 دانه از لحاظ آماری معنی دار نشدند. بیشترین طول شاخه مربوط به تیمارهای دورمکس 4 و 3 درصد و کمترین طول شاخه مربوط به تیمار شاهد و بعد از آن تیمارهای دورمکس محلول پاشی شده در تاریخ 29 بهمن ماه بود. بیشترین درصد میوه های پر مربوط به تیمار دورمکس 4 درصد محلول پاشی شده در مورخ 18 بهمن ماه بود بیشترین درصد میوه های خندان و کمترین درصد خندانی به ترتیب مربوط به تیمارهای دورمکس 4 درصد و 3 درصد محلول پاشی شده در تاریخ 18 بهمن ماه بود. طبق نتایج این آزمایش تیمار دورمکس 4 درصد محلول پاشی شده در تاریخ 18/11/96 در رابطه با شکست زودتر خفتگی و بهبود فراسنجه های کیفی (درصد خندانی و پوکی) بسیار موثرتر از روغن ولک 4 درصد بود، هرچند که روغن ولک باعث یکنواخت تر باز شدن جوانه های زایشی نسبت به شاهد گردید.

به منظور تعیین میزان نیاز سرمایی انگور «عسکری»، در زمان شروع خزان، قلمه های خفته از باغ تجاری در شهرستان دنا تهیه شد. سپس قلمه ها در یخچال دمای 1±2 درجه سانتی گراد در شرایط تاریکی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 12 تیمار مدت سرمادهی (0، 50، 100، 200، 300، 400، 500، 600، 700، 800، 900، 1000 ساعت) و 4 تکرار قرار گرفتند. پس از پایان هر تیمار مدت سرمادهی، قلمه از یخچال خارج ودر شرایط نور مداوم و دمای 20 درجه سانتی گراد قرار گرفتند و 2 تا 3 بار در هفته وضعیت جوانه ها مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت و تعداد جوانه شکفته شده، تاریخ شروع و پایان شکوفایی، ثبت گردید. نتایج نشان داد که اثر مدت زمان سرمادهی بر صفت های مورد بررسی شامل درصد شکفتن جوانه ها، تعداد روز تا اولین جوانه شکفته شده، تعداد روز تا آخرین جوانه شکفته شده و فاصله زمانی شکوفایی کامل جوانه ها اختلاف معنی داری داشت. درصد شکفتن جوانه ها و بیشترین تعداد روز مورد نیاز برای اولین جوانه شکفته شده و بیشترین تعداد روز تا پایان شکفتن جوانه ها، مربوط به تیمار شاهد بود. قلمه هایی که بیش از 200 ساعت در معرض تیمار سرمایی قرار گرفته بودند، دارای بیشترین درصد شکفتن بودند. پس از 30 روز، روند شکفتن جوانه ها در تیمارهای سرمادهی بین 300 تا 1000 ساعت مشابه بود. به طور کلی با افزایش مدت سرمادهی، تعداد روز برای شکفتن کامل جوانه ها کاهش و یکنواختی شکفتن جوانه ها افزایش یافت. همچنین هنگامی که مدت سرمادهی بین صفر تا 100 ساعت بود، درصد کل شکفتن جوانه ها کمترین بود. با وجود اینکه تمام تیمارها موجب افزایش شکفتن جوانه ها در مقایسه با شاهد گردید، در دامنه مدت زمان مختلف سرمادهی، دستکم 200 ساعت سرمادهی برای رسیدن به درصد قابل قبول شکفتن جوانه ها در رقم «عسکری» لازم بود.

1 کیوی‏فروت یکی از مهم‏ترین محصولات باغی صادراتی ایران است. سقط جوانه‏های گل کیوی‏فروت در پاسخ به تنش گرما موجب کاهش عملکرد این محصول می‏شود. همچنین این تنش به تشکیل میوه‏های پهن یا بادبزنی شکل می انجامد که با کاهش کیفیت میوه ها همراه است. در این پژوهش که در قالب طرح کاملاً تصادفی انجام شد، اثر تنش گرما بر برخی خصوصیات مورفوآناتومیکی و  بیوشیمیایی جوانه گل کیوی‏فروت رقم "هایوارد" بررسی شد. قلمه‏های جدا شده از چوب یکساله پس از تأمین نیاز سرمایی به اتاقک رشد با دمای 17/24 درجه شب/روز انتقال داده شدند. سپس قلمه‏ها در سه دوره پایان خفتگی، پنبه‏زنی و شکوفایی جوانه­ها در معرض تنش دمای بالا (25/32 درجه شب/روز به مدت 72 ساعت) قرار گرفتند. نتایج نشان داد تنش گرمایی بیشترین آسیب را بلافاصله در مرحله پایان دوره خفتگی داشته است. به‏طوری‏که در این مرحله 63 درصد از جوانه‏های گل سقط شدند. هنگامی که جوانه‏ها در مراحل فنولوژی پیشرفته (پنبه‏زنی و شکفتن) تحت تنش دمای بالا قرار گرفتند، سقط جوانه‏های گل کمتر بود. از طرفی، تنش گرمایی در مراحل پیشرفته‏تر فنولوژی جوانه موجب بد‏شکلی جوانه‏های گل شد. بیشترین میزان بدشکلی (41 درصد) در جوانه‏های تیمار شده مرحله شکوفایی مشاهده شد. همچنین محتوای پروتئین کل در جوانه‏های تحت تنش در مرحله اتمام رکود کاهش معنا‏دار نسبت به جوانه‏های شاهد نشان داد. نشت یونی و میزان بافت مردگی جوانه‏های تحت تنش گرمایی بیشتر از جوانه شاهد بود.

شناخت زمان گل انگیزی و درک رخدادهای فیزیولوژیک مربوط به آن در تنظیم باردهی کیوی اهمیت به سزایی دارد. در این پژوهش زمان گل انگیزی در کیوی با بی برگ کردن همراه با حلقه برداری و یا بدون حلقه برداری شاخساره های سال جاری از چهار تا شش ماه بعد از تورم جوانه در هشت زمان مختلف در دو سال بررسی گردید. براساس نتیجه ها، سال به تنهایی در ویژگی های اندازه گیری شده اثر آماری معنی داری نداشت، ولی برهمکنش آن با نوع رقم و تیمار حلقه برداری، برخی از ویژگی های اندازه گیری شده را به طور معنی دار زیر تأثیر قرار داد. بی برگ کردن بدون حلقه برداری شاخساره های سال جاری رقم ماده هایوارد و رقم نر توموری تأثیر آماری معنی داری بر درصد جوانه های شکفته و درصد شاخساره های سال جاری بارور نداشت، اما شمار گل در هر شاخساره و شاخه رقم توموری به طور معنی دار بیشتر از هایوارد بود. اثر بی برگ کردن به همراه حلقه برداری شاخساره های سال جاری، درصد جوانه های شکفته، درصد شاخساره های سال جاری بارور، شمار گل روی شاخه یک ساله و میانگین گل در هر شاخساره جدید به ترتیب در رقم هایوارد 92/32 درصد، 4 درصد، 4 و 29/1 گل و در رقم توموری 08/47 درصد، 57/52 درصد، 53/53 و 72/11 گل بود. گل انگیزی در رقم توموری دو هفته زودتر از رقم هایوارد حدود پنج ماه بعد از تورم جوانه ها شروع شد و در اواسط شهریور ماه به بیشینه رسید. گل انگیزی در رقم هایوارد در حدود پنج ماه و نیم از زمان تورم جوانه شروع شده و در اواخر شهریور حدود 88% جوانه های باز شده بارور بودند.

تعیین نیاز سرمایی و گرمایی در ارقام بومی زیتون استان فارس یکی از عوامل مهم جهت رشد و نمو بهینه درخت زیتون می­ باشد. این پژوهش به منظور بررسی تعیین نیاز سرمایی جوانه گل زیتون و تعیین نیاز سرمایی ارقام زیتون با استفاده از روش یوتا و یوتا مثبت و مقایسه این مدل­ ها با نیاز سرمایی آزمایشگاهی و ارائه روشی کارا برای اندازه­ گیری نیاز سرمایی در منطقه انجام شد. دراین پژوهش نیاز سرمایی و گرمایی ارقام ’ فیشمی تخم کبکی‘ ، ’ دزفول ‘ ، ’ زرد‘ ، ’ دهقان‘ و’ شیراز ‘ تعیین شد. جهت تعیین نیاز سرمایی، قلمه­ هایی از شاخه یک ساله ارقام زمانی­ که دمای محیط به 12 درجه سانتی­ گراد رسید، جمع­ آوری شدند. قلمه­ ها به مدت 0، 100، 200، 300، 400، 500، 600، 700، 800، 900، 1000، 1100، 1200، 1300، 1400، 1500، 1600، 1700و 1800 ساعت در دمای 5 درجه سانتی گراد قرار داده شدند. نیاز سرمایی ارقام فیشمی تخم کبکی، دزفول، زرد، دهقان، شیراز به ترتیب 900، 1000، 900 تا 1000، 1000 تا 1100 و 900 ساعت برآورد شد. روش یوتا مثبت روش کاراتری نسبت به روش یوتا برای تعیین نیاز سرمایی بود و داده­ های آن با نتایج به دست آمده از طریق روش آزمایشگاهی نزدیک­ تر بود. نیاز گرمایی ارقام از مرحله پایان خفتگی تا تمام گل به ترتیب 2/199، 1/272، 2/245، 321 و 3/209 درجه رشد روز (growing degree days) برآورد شد. نتایج نشان داد که رقم فیشمی تخم کبکی دارای کمترین نیاز سرمایی و رقم دهقان بیشترین نیاز سرمایی را داراست. بنابراین رقم فیشمی تخم کبکی با نیاز سرمایی و گرمایی کمتر را می توان در مناطق نیمه گرمسیر برای کاشت پیشنهاد نمود. متن کامل این مقاله به زبان انگلیسی می باشد. لطفا برای مشاهده متن کامل مقاله به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید.لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.